Wypadek w pracy? Oby nigdy się nie zdarzył. Ale jeśli już do niego dojdzie, to ważne jest szybkie i skuteczne działanie. Pierwsza pomoc w zakładzie pracy to nie tylko obowiązek wynikający z przepisów BHP, ale przede wszystkim kwestia bezpieczeństwa i zdrowia każdego pracownika. Jakie są obowiązki pracodawcy w tym zakresie? Jak powinna wyglądać organizacja pierwszej pomocy i co powinno znaleźć się w apteczce? Odpowiadamy!
Czym jest pierwsza pomoc w kontekście BHP?
Pierwsza pomoc to natychmiastowe działania podejmowane w celu ratowania zdrowia lub życia osoby poszkodowanej przed przybyciem służb ratunkowych. W kontekście BHP oznacza to organizację i przygotowanie zakładu pracy na ewentualne nagłe zdarzenia, takie jak wypadki, omdlenia czy zatrucia.
Pracodawca jest zobowiązany do zapewnienia środków i procedur umożliwiających udzielenie pierwszej pomocy — od wyposażenia apteczek, przez wyznaczenie osób przeszkolonych, aż po organizację działań w razie wypadku.
Jakie przepisy BHP regulują obowiązki w zakresie pierwszej pomocy w pracy?
Podstawowe obowiązki pracodawcy w zakresie pierwszej pomocy wynikają z Kodeksu pracy (art. 209¹) oraz z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
Co mówi prawo?
Art. 209¹ Kodeksu pracy zobowiązuje pracodawcę do:
- wyznaczenia pracowników do udzielania pierwszej pomocy,
- zapewnienia odpowiedniego sprzętu i środków do udzielania pomocy,
- dostępu do punktów pierwszej pomocy oraz apteczek w zakładzie pracy.
- 44 rozporządzenia BHP mówi o konieczności organizacji pierwszej pomocy, a także zapewnienia sprzętu i personelu do jej udzielania.
Wymogi dotyczące szkolenia z pierwszej pomocy znajdują się również w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 6 lutego 2018 r. w sprawie szkoleń BHP.
Jakie są podstawowe zasady udzielania pierwszej pomocy w miejscu pracy?
Każdy pracownik powinien znać podstawowe zasady pierwszej pomocy. W razie wypadku liczą się pierwsze minuty, dlatego w sytuacji wymagającej jej udzielenia, należy trzymać się schematu:
- Oceń sytuację — Sprawdź, czy miejsce zdarzenia jest bezpieczne dla Ciebie i poszkodowanego.
- Zadzwoń po pomoc — Wezwij służby ratunkowe (112) i poinformuj osobę wyznaczoną do udzielania pierwszej pomocy w firmie.
- Udziel pomocy — Jeśli osoba jest nieprzytomna i nie oddycha, rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową (RKO). W przypadku krwawienia — zatamuj je, a w razie złamań — unieruchom kończynę.
- Monitoruj stan poszkodowanego do czasu przyjazdu ratowników.
Kto jest odpowiedzialny za organizację pierwszej pomocy w firmie?
Za organizację pierwszej pomocy w firmie odpowiadają:
- Pracodawca — to on odpowiada za organizację systemu pierwszej pomocy, czyli zakup apteczek, oznaczenie punktów pierwszej pomocy i wyznaczenie odpowiednich osób do jej udzielania.
- Wyznaczeni pracownicy — powinni przejść szkolenie z pierwszej pomocy i wiedzieć, jak reagować w nagłych wypadkach.
- Każdy pracownik — ma obowiązek powiadomić odpowiednie osoby o zdarzeniu i, jeśli to konieczne, podjąć działania ratujące życie.
Czy pracodawca musi wyznaczyć osoby odpowiedzialne za udzielanie pierwszej pomocy?
Tak! Każdy zakład pracy musi mieć wyznaczone osoby odpowiedzialne za udzielanie pierwszej pomocy. Ich liczba zależy od wielkości i rodzaju działalności firmy.
Jakie elementy powinien zawierać punkt pierwszej pomocy w zakładzie pracy?
Każdy zakład pracy musi mieć wyraźnie oznaczone punkty pierwszej pomocy oraz dobrze zaopatrzone apteczki BHP. Punkt pierwszej pomocy powinien znajdować się w łatwo dostępnym i dobrze oznakowanym miejscu, np. w pobliżu stanowisk pracy o podwyższonym ryzyku.
Punkt pierwszej pomocy powinien zawierać:
- Apteczkę pierwszej pomocy.
- Instrukcję udzielania pierwszej pomocy.
- Listę osób przeszkolonych w zakresie pierwszej pomocy.
- Telefon alarmowy z numerami do służb ratunkowych i ratowników medycznych.
Jakie wyposażenie powinna mieć apteczka BHP?
Standardowa apteczka w firmie powinna zawierać:
- Opaski elastyczne i bandaże.
- Plastry, jałowe gaziki.
- Środek dezynfekujący.
- Nożyczki, rękawiczki jednorazowe.
- Koc termiczny.
- Maseczkę do RKO.
Jakie szkolenia z pierwszej pomocy są obowiązkowe dla pracowników?
Nie każdy pracownik musi przechodzić pełne szkolenie z pierwszej pomocy, ale w każdej firmie powinni być wyznaczeni pracownicy przeszkoleni w tym zakresie.
Rodzaje szkoleń:
- Szkolenie BHP dla nowych pracowników — obejmuje podstawowe informacje o pierwszej pomocy.
- Rozszerzone szkolenie dla wyznaczonych osób — zawiera praktyczne ćwiczenia z RKO, obsługę AED i tamowanie krwotoków.
Jakie są najczęstsze urazy w pracy i jak udzielić pierwszej pomocy?
Wypadki przy pracy zdarzają się najczęściej w wyniku pośpiechu, nieuwagi, nieprzestrzegania zasad BHP lub pracy z niebezpiecznym sprzętem. Każdy pracownik powinien znać podstawowe zasady pierwszej pomocy, aby w razie nagłego zdarzenia móc skutecznie pomóc poszkodowanemu.
- Zranienia i krwotoki — Oczyść ranę, uciskaj miejsce krwawienia czystą gazą lub bandażem. W przypadku silnego krwotoku załóż opatrunek uciskowy i unieś kończynę powyżej poziomu serca.
- Złamania i skręcenia — Unieruchom kończynę w pozycji, w jakiej się znajduje, i zabezpiecz poszkodowanego przed dalszymi urazami. Nie próbuj nastawiać kości!
- Oparzenia — Schładzaj miejsce oparzenia zimną wodą przez 10-15 minut. Nie przekłuwaj pęcherzy i nie stosuj tłustych maści! W przypadku rozległych oparzeń wezwij pogotowie.
- Omdlenia — Ułóż osobę w pozycji bocznej bezpiecznej, rozluźnij ubranie i zapewnij dostęp do świeżego powietrza. Jeśli po kilku minutach nie odzyskuje przytomności, wezwij pomoc medyczną.
- Nagłe zatrzymanie krążenia — Jeśli poszkodowany nie oddycha i nie reaguje, konieczne jest natychmiastowe rozpoczęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej (RKO)
Jak wygląda schemat RKO w pracy?
Resuscytacja krążeniowo-oddechowa (RKO) może uratować życie w sytuacji zatrzymania krążenia. W miejscu pracy postępuj według schematu:
Sprawdź, czy osoba reaguje. Jeśli nie — wezwij pomoc (zadzwoń pod 112).
- Upewnij się, czy oddycha. Jeśli nie — rozpocznij RKO.
- Wykonuj 30 uciśnięć klatki piersiowej (głębokość ok. 5-6 cm, tempo 100-120 uciśnięć/min).
- Wykonaj 2 oddechy ratownicze.
- Kontynuuj do momentu przyjazdu ratowników lub powrotu oddechu.
Jeśli w zakładzie pracy jest AED (defibrylator), użyj go zgodnie z instrukcją urządzenia.
Pierwsza pomoc w zakładzie pracy a ubezpieczenie
Wypadki w miejscu pracy mogą wiązać się nie tylko z zagrożeniem zdrowia i życia pracowników, ale również z konsekwencjami finansowymi dla firmy. Dlatego tak istotne jest posiadanie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej działalności gospodarczej (OC), które może pomóc w sytuacjach wymagających interwencji medycznej i odszkodowań.
Jak ubezpieczenie OC działalności gospodarczej może pomóc?
- Pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji — Jeśli w wyniku wypadku w miejscu pracy pracownik odniesie obrażenia, polisa OC może pokryć koszty leczenia, hospitalizacji, a nawet rehabilitacji.
- Odszkodowanie dla poszkodowanego pracownika — W sytuacji, gdy pracownik dozna trwałego uszczerbku na zdrowiu lub poniesie inne straty związane z wypadkiem, ubezpieczenie może zapewnić mu odpowiednie świadczenia.
- Ochrona przed roszczeniami finansowymi — Jeśli wypadek w pracy wynikał z zaniedbania po stronie pracodawcy, poszkodowany może domagać się odszkodowania. Ubezpieczenie OC może pomóc w pokryciu takich kosztów, chroniąc finanse firmy.
- Wsparcie w razie postępowania sądowego — W przypadku sporów prawnych związanych z wypadkiem, polisa OC może pokryć koszty obsługi prawnej i ewentualnych odszkodowań zasądzonych przez sąd.
Dobrze dobrana polisa OC to nie tylko zabezpieczenie finansowe firmy, ale także forma troski o bezpieczeństwo i dobro pracowników. Więcej na temat tego rodzaju ubezpieczenia przeczytasz tutaj: Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej działalności gospodarczej.
Podsumowanie
Pierwsza pomoc w miejscu pracy to nie tylko formalny obowiązek wynikający z przepisów BHP, ale przede wszystkim realne działanie, które może uratować zdrowie i życie pracowników. Każdy zakład pracy powinien być odpowiednio przygotowany na nagłe sytuacje — od dobrze wyposażonych apteczek i wyznaczonych pracowników przeszkolonych w udzielaniu pomocy, po jasne procedury postępowania w razie wypadku.
Pracodawcy muszą zadbać o właściwą organizację systemu pierwszej pomocy, a pracownicy powinni znać podstawowe zasady działania w nagłych przypadkach, takich jak krwotoki, omdlenia, złamania czy zatrzymanie krążenia. Szybka reakcja i odpowiednie działania mogą znacząco zwiększyć szanse poszkodowanego na powrót do zdrowia.
Dodatkowym wsparciem dla firm może być ubezpieczenie OC działalności gospodarczej, które zabezpiecza zarówno pracowników, jak i samego pracodawcę przed konsekwencjami finansowymi w razie wypadków.
Warto pamiętać, że pierwsza pomoc to nie tylko obowiązek, ale także wyraz troski o bezpieczeństwo i dobrostan zespołu. Każda sekunda ma znaczenie — im szybciej i skuteczniej podejmiemy działania, tym większe szanse na pozytywny finał wypadku.